پروتز دندان

پروتز دندان
پروتز دندان به معنی عضو مصنوعی است و در دندانپزشکی به معنای دندان مصنوعی می باشد پروتز دندان دو دسته است :
دسته اول پروتز ثابت به این مفهوم است روی دندان یا دندانهای پایه چسبانده و ثابت میشود و دسته دوم پروتز متحرک .

انواع پروتز ثابت دندان:

1- روکش یا crown که روی دندان تراش خورده چسبانده میشود .

این روکشها برای دندانهای شکسته شده و یا ترمیم شده با سطح زیاد استفاده میشود در واقع دندان شما را قوی میکند و به آن زیبایی می بخشد.

2- بریج یا bridge بر روی دندانهای پایه کناری سوار میشود.

در واقع زمانی که یک دندان بین دندانهای دیگر از دست میرود کاربرد دارد و به زیبایی و جویدن شما بسیار کمک میکند.

3- ایمپلنت دندانی قطعه ای ساخته شده از فلز تیتانیوم گفته میشود

ایمپلنت اغلب به شکل ریشه دندان می باشد و داخل استخوان فک کاشته میشود.

4- ونیر یا لمینت پروتزی است که برای دندانهای بد رنگ و کج و اسیب دیده استفاده میشود

به این ترتیب که قسمتی از مینای دندان برداشته میشود و پروتز ونیر ساخته شده در لابراتوار بر روی ان چسبانده میشود
این روش به علت تراش مینای دندان غیر قابل برگشت است و نگهداری آن کمی مشکل است
زیرا با بعضی مواد خوراکی به مرور زمان رنگ میگیرد در عوض لبخند زیبایی به شما هدیه میدهد انتخاب با شماست.

انواع پروتز متحرک دندان:

1- پروتز پارسیل

تعدادی دندان مصنوعی متصل به یک پایه پلاستیک که با یک اسکلت فلزی بهم وصل شده اند ،همرنگ لثه است و به دندانهای طبیعی شما متصل می شود.
باید توجه داشت که در صورت لقی پروتز بایدفورا به پزشک اطلاع دهیم تا از بروز زخم و عفونت جلوگیری شود.
به علت پلاک میکروبی که زیر گیره ها جمع میشود باید به بهداشت پارسیل توجه خاصی شود تا ایجاد پوسیدگی نکند.

2- دست دندان

3- اوردنچر

اوردنچر نوعی پروتز متحرک است که به منظور ثبات و کارایی بیشتر بر روی پایه قرار میگیرد .
پایه ها هم می توانند ایمپلنت باشند هم اینکه دندانهای کوتاه شده و عصب کشی شده بیمار بستگی به نظر پزشک دارد.

مراقبت های پس از درمان پروتز ثابت:

بهتر است در روزهای اول از غذاهای نرم استفاده شود، چون با توجه به ترمیم کل دندان و یا مقداری دندان با استفاده از روکش ها، ممکن است شکل قرارگیری دندان ها بر روی هم تغییر نماید که متعاقب آن لازم است به عضلات جونده فرصتی داده شود تا خود را با این تغییرات هماهنگ نمایند.
مسواک و نخ دندان باید مرتب انجام شود و جهت بریج ها استفاده از نخ زیر بریج و مسواک های بین دندانی و یا واترجت ضروری می باشد.

محل قرار گیری روکش بر روی دندان آسیب پذیرترین قسمت روکش بوده که باید به خوبی تمیز شود و طی مدت 6 ماه توسط دندانپزشک مورد بازبینی قرار گیرد و در صورت نیاز رادیوگرافی تهیه شود.

مراقبت های پس از درمان پروتز متحرک:

بسیاری از پروتزهای دندانی از جنس آکریل هستند که در برابر برخی مواد آسیب‌پذیر است.

استفاده از وایتکس

بهترین روش، استفاده از تمیزکننده‌های آنزیمی است ولی چون بیشتر سالمندان به این مواد دسترسی ندارند، مناسب‌ترین روش استفاده از وایتکس است.
وایتکس همان هیپوکلریت سدیم یا سفید کننده خانگی است با یک قاشق غذاخوری از ماده سفید کننده را درون یک لیوان حل کرده و پروتزی که مواد سازنده آن فقط از آکریل است را درون آن به مدت یک ساعت قرار دهند.
سپس آن را خارج کرده و با یک مسواک نرم و صابون آنتی‌باکتریال مایع آن را بشویند.
پس از شستشو برای از بین رفتن بوی وایتکس، پروتز را درون آب به مدت ۱۵-۳۰ دقیقه قرار داده و سپس در دهانشان بگذارند.
این عمل را می‌توان به صورت روزانه انجام داد. اگر توانایی دست سالمندان کاهش پیدا نکرده است، می‌توانند با استفاده از مسواک نرم و صابون مایع روزی ۲ بار دست دندان خود را شستشو داده و این شستشوی شیمیایی را به روز آخر هفته موکول کنند.

استفاده از سرکه

از سرکه خانگی سفید نیز می‌توان استفاده کرد.
یک قاشق غذاخوری سرکه خانگی سفید را درون یک لیوان آب ریخته و دست دندان را در آن قرار داد.
این روش علاوه بر ضدعفونی کردن دندان مصنوعی، بدرنگی دندان‌ها را نیز کاهش خواهد داد.

ماساژ لثه ها

تجمع این موجودات ریز باقیمانده مواد غذایی، موجب ایجاد بوی بدی در دست دندان مصنوعی خواهد شد.
اگر این شستشوی و تمیز کردن انجام نشود، برخی خرده‌های غذایی و میکروب‌ها درون خلل و فرج میکروسکوپی آکریل نفوذ کرده و پس از یک سال یا دو سالی که کسی که هیچ‌گونه حساسیتی به آکریل نداشته است، ناگهان به دست دندان حساسیت پیدا می‌کند.
این حساسیت به دلیل آکریل نیست به دلیل همان مواد نفوذ کرده درون آکریل است که موجب تورم و پرخونی لثه‌های بیماران می‌شود.
بهتر است در طول شبانه‌روز، ۸ ساعت دست دندان خارج از دهان باشد زیرا بافت‌های تحت پوشش پروتز باید با هوای آزاد در تماس باشند.
اگر پروتز از دهان خارج نشود میکروب‌های مضر بی‌هوازی در آن محل رشد پیدا کرده و باعث تخریب نسوج باقیمانده می‌شود.
به علاوه لازم است لثه‌ها با مسواک نرم برای دندان‌های قبلی ماساژ داده شوند.

می‌توان این ماساژ را با یک حوله گرم و مرطوب به مدت ۳-۲ دقیقه انجام داد و بافت‌های تحت فشار را از حالت فشار خارج کرد.
بهتر است که این ۸ ساعت در طول شب باشد و با یک آب نمک رقیق (یک قاشق چایخوری در یک لیوان آب جوشیده ولرم) چند بار در طول روز دهانشان را بشویند.

تمیز کردن چسب دندان

زمانی که بیمار برای سخنرانی یا بهتر خوردن برخی غذاها نیاز به چسبندگی بیشتر دست دندان در دهانش دارد اشکالی ندارد که در این موارد از چسب دندان مصنوعی استفاده کند.
این چسب‌ها دو نوعند.یک گروه با آب معمولی شسته می‌شوند و گروه دیگر با آب معمولی شسته نشده و از روی پروتز پاک نمی‌شوند.
انواعی که بر مبنای ترکیبات گیاهی ساخته می‌شوند مناسب‌ترند زیرا بافت‌های دهان را آزرده نکرده و در ضمن از گیاهان ساخته شده و با آب معمولی شسته می‌شوند.
پس از اتمام کار حتما پروتز را با آب و صابون معمولی بشوید تا چسب کاملا از درون پروتز پاک شود.
ولی برخی چسب‌ها با آب معمولی شسته نمی‌‌شوند.
اگر از این چسب‌های مصنوعی استفاده می‌کنید، می‌توانید و باید حتما محلول پاک کننده این چسب را نیز تهیه کنید.
در غیر این صورت چون این چسب‌ها با آب شسته نمی‌شوند لایه‌لایه روی هم انباشته شده و محلی برای تجمع میکروب‌ها خواهند شد.
بنابراین استفاده از چسب دندان مصنوعی اشکالی ندارد، اما به شرط استفاده در شرایط خاص و زمان محدود و فقط برای کمک به گیر پروتز نه رفع نقص و عیب آن.

طول عمر پروتز دندان

تعویض پروتز کاملا به افراد وابسته است. گاهی یک فرد تا ۱۰ سال می‌تواند با یک پروتز سر کند
ولی بعضی‌ها بعد ۲-۱ سال باید آن را عوض کنند. پروتز بر روی بستر استخوانی قرار دارد و این استخوان ممکن است در دهان افراد مختلف با سرعت‌های متفاوت تحلیل رود.
خانم‌ها به دلیل تغییرات هورمونی این تغییرات استخوانی را بیشتر تجربه کرده و باید پروتز را زودتر عوض کنند.
افراد عادی تا ۵ سال می‌توانند از یک دست دندان استفاده کنند
ولی در سال اول هر ۶ ماه یک بار و در سال‌های بعدی هر سال یک بار پروتز باید بررسی شود تا اگر تطابق برقرار نباشد با دادن یک آستر در پروتز این تطابق برقرار ‌شود و یا به کلی پروتز تعویض شود.‌