بیماری اگزما چیست؟

اگزما بیماری است که بر اثر آن پوست ملتهب، قرمز، ترک خورده و زبر می شود و احتمال ایجاد تاول نیز وجود دارد.

کلمه ی اگزما به آتوپیک درماتیت (بیماری آلرژیک که باعث التهاب و خارش پوست می شود) که شایع ترین نوع اگزما هست هم اشاره می کند.

آتوپیک مجموعه ای از بیماری ها مانند آسم و حساسیت بهاره است که سیستم ایمنی را درگیر میکند که درماتیت هم التهاب ناشی از این عارضه هاست.

در بعضی بیماران این مشکل موقت است، اما دسته ای دیگر به شکل مزمن مبتلا به این بیماری می شوند.

در این مقاله به شرح انواع، علایم، دلایل و درمان بیماری اگزما می پردازیم.

حقایقی در مورد اگزما

  • مواد غذایی خاصی مثل آجیل و لبنیات این بیماری را تحریک می کنند.
  • علائم یا نشانه ها با افزایش سن بیمار تغییر می کنند که بارزترین آن خارش و پوست زبر و خشک است.
  • بیماری اگزما با عوامل محیطی مانند گرده و مصرف دخانیات نیز تشدید می شود.
  • درمان شامل معالجه پوست آسیب دیده و مرتفع کردن علائم بیماری می شود.
  • هنوز درمان قطعی برای اگزما وجود ندارد.
  • بیماری اگزما مسری نیست.

علائم اگزما

علائم اگزما بسته به سن بیمار و نوع عارضه متغیر است. درماتیت آتوپیک معمولا در کودکان با ظاهر شدن تکه های خشک و فلس مانند پوست خود را نشان  میدهد.

معمولا این نواحی بشدت می خارند. اکثر بیماران قبل از 5 سالگی به این بیماری مبتلا می شوند.

نصف این افراد در بزرگسالی هم گرفتار این بیماری اند و علائم این بیماری هر چند وقت یکبار تشدید می شوند و پس از یک دوره فروکش می کنند.

علائم اگزما در کودکان

  • در کودکان زیر 2 سال، این علائم مانند وجود بثورات در بعضی نقاط پوست سر و یا گونه است که خارش شدید را نیز به دنبال دارد.
  • این مورد می تواند باعث ایجاد اختلال در خواب کودک شود.
  • مالیدن یا خاراندن، ایجاد عفونت پوستی را در پی دارد.
  • در کودکان بالای 2 سال تا سن بلوغ، قرمزی در شکاف های آرنج یا زانو، بر روی گردن، مچ، قوزک پا و دیگر قسمتهای پا بوجود می آید.
  • به مرور زمان علائم دیگر مانند نقطه های قرمز برجسته بروز می کند. رنگ آنها ممکن است تیره یا روشن باشد و بعد از مدتی دانه های قرمز زبر و با خارش همراه می شوند.

علائم بیماری اگزما در بزرگسالان

  • بثورات (راش) در شکاف های آرنج، زانو یا گردن بوجود می آیند و اکثر نواحی بدن را می پوشانند.
  • شایع ترین محل بروز بثورات در بزرگسالان گردن، صورت و دور چشم است.
  • بثورات باعث خشکی شدید پوست می شوند.
  • بثورات دائما می خارند و در بزرگسالان بیشتر تکه ای و شبیه فلس اند.
  • بثورات به عفونت پوست نیز منجر می شوند.

بزرگسالانی که در کودکی مبتلا به اگزما بوده اند؛ ممکن است در بزرگسالی علائم آتوپیک درماتیت را نداشته باشند ولی هنوز هم از پوست حساس و خشک، اگزمای دست یا مشکلات چشمی رنج ببرند.

ظاهر بثورات بستگی به داشتن عفونت و یا این که چقدر بیمار آنها را خارانده باشد دارد و خاراندن آنها باعث التهاب می شود و خارش را نیز تشدید می کند.

درمان بیماری اگزما

هیچ درمانی برای اگزما وجود ندارد و درمان فقط برای جلوگیری از تشدید بیماری جواب می دهد.

پزشکان معمولا یک برنامه درمانی که بر پایه ی سن، علائم و سلامت عمومی بیمار شکل گرفته است را پیشنهاد می دهند.

در بعضی بیماران علائم اگزما پس از طی یک دوره از بین می رود ولی برای عده ای دیگر به شکل یک بیماری مزمن باقی می ماند.

مراقبت های خانگی

بیماران مبتلا به اگزما می توانند چندین کار را برای سلامت پوست و کاهش علائم انجام دهند، مثل:

  • حمام با آب ولرم
  • استفاده از کرم یا لوسیون مرطوب کننده ( آبرسان) پوست تا سه دقیقه بعد از اتمام حمام. به این ترتیب، رطوبت پوست حفظ می شود.
  • استفاده روزانه از کرم آبرسان
  • استفاده از لباس های نخی و با دیگر الیاف نرم، اجتناب از استفاده از پارچه های زبر (که باعث ایجاد اصطحکاک با پوست می شوند) و لباس های جذب و تنگ.
  • استفاده از صابون ملایم یا شوینده ی غیر صابونی
  • خشک کردن طبیعی پوست با جریان هوا یا قرار دادن حوله بر روی پوست. از مالیدن حوله بر پوست خودداری کنید.
  • تا حد امکان از قرار گرفتن در مکان هایی با دمای بسیار متفاوت با دمای مکان فعلی و همچنین از فعالیت های بدنی که موجب تعریق می شود خودداری کنید.
  • کسب آگاهی در مورد محرک های این بیماری
  • استفاده از دستگاه مرطوب کننده هوا در هوای خشک و سرد.
  • کوتاه نگه داشتن ناخنها؛ چون ناخن بلند بر اثر خارش پوست را پاره میکند و منجر به زخم می شود.

معالجه اگزما

چندین دارو توسط پزشکان پوست برای درمان اگزما تجویز می شود، مانند:

کرم یا پماد موضعی کورتیکواستروئید: این داروها ضد التهابند و به مرتفع کردن علائم اگزما مانند خارش یا التهاب کمک میکنند. از آنها مستقیما بر روی پوست استفاده می شود.

کورتیکواستروئید سیستمیک : اگر درمان با کرم یا پماد موضعی جواب نداد؛ کورتیکواستروئید سیستمیک تجویز می شود. این داروها یا تزریقی یا خوردنی اند و در یک بازه ی زمانی کوتاه مدت استفاده می شوند.

آنتی بیوتیک ها: اگر اگزما با عفونت پوستی ناشی از باکتری همراه باشد آنتی بیوتیک تجویز می شود.

داروهای ضد ویروس و ضد قارچ: در صورت بروز عفونت های  قارچی یا ویروسی تجویز می شوند.

آنتی هیستامین یا ضد حساسیت: با ایجاد خواب آلودگی ریسک خاراندن بثورات را کاهش می دهند.

مهار کننده های طبیعی کلسینورین: این دارو فعالیت سیستم ایمنی را سرکوب می کند بنابراین از التهاب و تشدید بیماری جلوگیری می شود.

مرطوب کننده ها: جلوی از دست رفتن آب پوست را می گیرند.

فوتو تراپی (نور درمانی): در این درمان پوست در معرض امواج فرابنفش آ و ب ( جداگانه یا باهم) قرار می گیرد. پوست با دقت مورد بررسی قرار می گیرد. این روش غالبا برای درمان درماتیت متوسط کاربرد دارد.

گرچه درمان قطعی برای اگزما وجود ندارد؛ برای هر بیمار برنامه درمانی ویژه مختص همان بیمار در نظر گرفته می شود. در مواردی که ناحیه ای از پوست درمان شده و به حالت عادی برمیگردد، مراقب از آن همچنان لازم است چون این احتمال وجود دارد که دوباره علائم اگزما بروز کند.

علل  بیماری اگزما

دلیل قطعی که مستقیما منجر به بروز اگزما شود هنوز شناخته نشده است. اینطور بنظر می رسد که این بیماری بر اثر مجموعه ای از عوامل محیطی و ژنتیکی شروع می شود. اگزما مسری نیست. در خانواده، اگر یکی از والدین مبتلا به بیماری آتوپیک باشد؛ ریسک ابتلای کودک بالاتر می رود. اگر هر دوی والدین این بیماری را داشته باشند؛ ریسک ابتلای کودک بسیار بالاست.

عوامل محیطی محرک علائم اگزما

محرک ها: مانند صابون، شوینده، شامپو، مواد ضدعفونی کننده، آب میوه های تازه، گوشت و سبزیجات.

آلرژن ها: مایت های گرد و خاک، حیوانات خانگی، گرده گل، کپک و شوره سر.

میکروب ها: شامل همه ی انواع باکتری، ویروس و قارچ می شود.

هوای سرد یا داغ: هوای بسیار گرم یا سرد، رطوبت وتعریق بعد از ورزش

مواد غذایی: لبنیات، تخم مرغ، آجیل، دانه های مغذی، محصولات سویا و گندم

استرس: این مورد عامل مستقیم شروع اگزما نیست ولی میتواند علائم را تشدید کند.

هورمون ها: علائم اگزما درخانم ها در زمان تغییرات هورمونیشان (مثلا در حاملگی یا سیکل ماهانه) تشدید می شود.

انواع اگزما

این مقاله به تشریح بیماری آتوپیک درماتیت پرداخته است؛ در حالیکه، به طور کلی، انواع گوناگونی از اگزما وجود دارد. انواع دیگر اگزما عبارتند از:

درماتیت آلرژیک تماسی: واکنش پوست در تماس با یک ماده یا آلرژن که از نظر سیستم ایمنی بدن خارجی است.

اگزمای دیسهایدروتیک یا پمفولیکس: آزردگی پوست در کف دستان و پاها. این بیماری با تاول نیز همراه است.

نورودرماتیت: این بیماری باعث بوجود آمدن تکه های خشک پوست در سر، ساعد، مچ و قسمت های پایین پا. عامل شروع آن خارش در یک نقطه بر اثر گزش حشرات است.

اگزمای نومولار: به شکل تیکه های گرد پوست آزرده که پوسته پوسته یا به شکل فلس در می آیند و با خارش نیز همراه است.

اگزمای سبوریک: تشکیل تکه های زرد، روغنی و فلس مانند، معمولا روی پوست سر وصورت.

درماتیت استاتیس: این بیماری در اثر مشکلات گردش خوش در قسمت های پایین پا ایجاد می شود.